Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

Werkende Wajongers en CIAO

Jonge Wajongers werken vooral bij reguliere werkgevers. De oudere werken vaak in de beschermde omgeving van een Wsw‑bedrijf. Wajongers werken soms als zelfstandig ondernemer. In de eerste vier maanden van 2022 werkten in totaal 61.174 Wajongers, 25,1% van het totale aantal mensen met een Wajong‑uitkering. Van de Wajongers met arbeidsvermogen werkte 53,8% (58.798). Van hen werkten er 36.722 bij een reguliere werkgever, 4.080 (ook) als zelfstandige en 17.996 in beschut werk. Een klein deel (2,2%, 2.376 personen) van de Wajongers die volgens de bij de sociaal‑medische beoordeling geldende regels duurzaam geen arbeidsvermogen hebben, werkt toch – meestal voor een beperkt aantal uren. Van hen werkten er 1.506 bij een reguliere werkgever, 629 als zelfstandige en 241 in beschut werk. Omdat het aantal werkende Wajongers met een aantal maanden vertraging bekend is, gaat het hier om voorlopige cijfers.

Tabel Werkende Wajongers

 

Aantal Wajongers

  

Werkende Wajongers exclusief zelfstandigen

    

Aantal

Percentage

2009

191.956

  

47.557

24,8%

2010

205.134

  

50.406

24,6%

2011

216.240

  

53.976

25,0%

2012

226.481

  

53.019

23,4%

2013

238.708

  

53.063

22,2%

2014

250.604

  

55.596

22,2%

2015*

247.543

  

56.388

22,8%

2016*

243.617

  

57.808

23,7%

2017*

239.663

  

59.207

24,7%

2018*

235.962

  

60.332

25,6%

2019*

231.757

  

58.797

25,4%

2020*

230.002

  

58.189

25,3%

Sinds Wet

Aantal Wajongers

Aantal werkende Wajongers inclusief zelfstandigen

vereenvoudiging Wajong**

 

Aantal met arbeidsvermogen

Aantal met duurzaam geen arbeidsvermogen

Totaalaantal

Percentage

2021

243.200

59.072

2.308

61.380

25,2%

2022 eerste vier maanden***

243.734

58.798

2.376

61.174

25,1%

  • *Het aantal werkende Wajongers is voor de jaren 2015 tot en met 2020 afgezet tegen het totaalaantal lopende uitkeringen voor de oude Wajong en de Wajong 2010, vanuit de gedachte dat er in de Wajong 2015 uitsluitend mensen zitten die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben.
  • **Met ingang van 2021 hanteert UWV een nieuwe telmethodiek. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen werkende Wajongers met arbeidsvermogen en werkende Wajongers met duurzaam geen arbeidsvermogen. Sinds 2021 worden ook Wajongers die aangeven dat ze als zelfstandige werken meegeteld. Het aantal werkende Wajongers wordt afgezet tegen het totale aantal lopende Wajong‑uitkeringen (oude Wajong, Wajong 2010, Wajong 2015).
  • ***Het betreft hier voorlopige cijfers op basis van de stand in januari. De cijfers tot en met april 2022 zijn pas later in 2022 beschikbaar.

Wajongers worden relatief zwaar getroffen door de coronacrisis. Het gaat er niet zozeer om dat ze hun baan verliezen als wel dat minder Wajongers erin slagen werk te vinden. Het aantal banen van Wajongers nam vooral af in door de coronacrisis hard getroffen sectoren (horeca en catering, detailhandel en overige commerciële dienstverlening).

Centrum Inclusieve Arbeidsorganisatie

Het Centrum Inclusieve Arbeidsorganisatie (CIAO) is een expertisecentrum van Maastricht University dat in 2016 in samenwerking met UWV is opgericht. CIAO faciliteert partijen die zich professioneel inzetten voor de bevordering van duurzame arbeidsparticipatie, in het bijzonder van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. UWV en Maastricht University werken al sinds 2009 samen om kennis, methoden en werkwijzen te ontwikkelen die kunnen helpen om organisaties inclusiever te maken. Dat heeft onder meer geresulteerd in de methodiek Inclusief herontwerp van werk (IHW). De doorontwikkelde versie IHW 2.0 brengt in kaart welke werkzaamheden zich lenen voor werkzoekenden die (nog) niet over de juiste kwalificaties beschikken om een bestaande functie in een organisatie uit te oefenen, maar wel ondersteunende werkzaamheden kunnen uitvoeren die bijdragen aan vermindering van de werkdruk in bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs. Deze methodiek vormt de basis voor het bedrijfsadvies inclusieve arbeidsorganisatie dat UWV kosteloos aanbiedt aan werkgevers die hun organisatie toegankelijk willen maken voor mensen met een arbeidsbeperking.

Doorontwikkeling IHW en corona

CIAO heeft een opleiding ontwikkeld, de modulaire leergang Inclusieve Arbeidsorganisatie, waarin de methodiek IHW 2.0 centraal staat. Vanuit deze opleiding zijn in de eerste vier maanden van 2022 drie succesvolle leer‑werkbijeenkomsten gefaciliteerd (waarvan twee online) met als doel om veel praktijkervaring met elkaar te delen.

Evaluatie pilot Anders werken in de zorg

Om tegemoet te komen aan de dringende personeelsbehoefte in zorginstellingen is medio 2018 door de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) het Initiatief Werken in Zorg en Welzijn gestart. CIAO heeft in dit kader de afgelopen jaren een pilot begeleid en geëvalueerd waarbij UWV het bedrijfsadvies inclusieve arbeidsorganisatie heeft ingezet bij vier zorginstellingen. In januari 2021 is de tussenrapportage ‘Anders’ werken in verpleeghuisorganisaties opgeleverd over praktijkervaringen met herverdeling van werk in drie zorginstellingen. Bij een vierde zorginstelling kon het onderzoek vanwege de coronasituatie pas in september starten. In maart 2022 zijn de resultaten van dit aanvullende onderzoek verschenen.

Niet poetsen maar zorgen

In maart 2022 zijn CIAO en Schoonmakend Nederland een samenwerkingsovereenkomst aangegaan. Het doel is om te onderzoeken of en hoe schoonmaakmedewerkers die dreigen uit te vallen met re-integratie via het tweede spoor (werkhervatting bij een andere werkgever) in de zorg weer aan de slag kunnen. Verkend wordt hoe en onder welke voorwaarden overstapbanen vanuit de schoonmaak naar de zorgsector gerealiseerd kunnen worden. Het project Niet poetsen maar zorgen heeft een maximale looptijd van drie jaar.

Werken met een psychische kwetsbaarheid

Eind 2019 is het door het Europees Sociaal Fonds (ESF) gefinancierde project IPS/IHW gestart, waarin onderzocht wordt of het meerwaarde biedt om de aanbodgerichte benadering van IPS‑trajecten (Individuele plaatsing en steun) te combineren met de vraaggerichte benadering van IHW‑trajecten. IPS‑trajecten bieden maatwerk aan een werkzoekende met een psychische kwetsbaarheid, IHW‑trajecten bieden maatwerk aan een arbeidsorganisatie om onder andere mensen met een psychische kwetsbaarheid een passende werkkring te bieden. Na een moeizame werving van deelnemers – IPS‑cliënten, IPS‑trajectbegeleiders en werkbegeleiders in bedrijven – is het onderzoek naar elf casussen afgerond. De eerste resultaten ondersteunen eerdere bevindingen dat de inzet van IPS positief werkt. Ook kwam naar voren hoe belangrijk het is dat kandidaten open zijn over hun kwetsbaarheid, zodat werk daarop kan worden aangepast. De IPS‑kandidaten gaven aan vaak doorgroeimogelijkheden na een succesvolle plaatsing te missen. Aanbeveling is daarom om niet alleen op individueel niveau aanpassingen door te voeren, maar met een bedrijfsanalyse tot herontwerp van taken te komen waarbij in overleg met het bedrijf ontwikkelingsprofielen kunnen worden gemaakt die perspectief bieden voor doorgroei in het werk.

Internationale samenwerking en corona

Eveneens met ESF‑steun is CIAO een samenwerkingsproject gestart met de hogeschool van de Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung (DGUV) in Bad Hersfeld. Dit project richt zich op uitwisseling van kennis en expertise op het gebied van de inclusieve arbeidsorganisatie, en op de gezamenlijke ontwikkeling van methodieken. Een projectgroep van tien studenten van de hogeschool heeft een basistraining in inclusieve arbeidsanalyse gevolgd en daarna een onderzoek uitgevoerd bij de vestiging van de Berufsgenossenschaft BGW (gezondheid en welzijn) in Bochum. Op basis van hun bevindingen hebben ze een aantal voorstellen voor herontwerp ontwikkeld, gericht op duurzame inzetbaarheid van de huidige medewerkers en de inzet van werkzoekenden met een arbeidsbeperking. Het project met de studenten van de hogeschool is medio 2021 afgesloten. Het heeft voor de partners voldoende proof of concept opgeleverd om de samenwerking te continueren. Met enige vertraging is in het eerste kwartaal van 2022 in het Unfallkrankenhaus Berlin een voorstudie uitgevoerd om de mogelijkheden daar te verkennen voor inclusief herontwerp van werk.