Handhaving 2019

Wij vinden het belangrijk dat alleen mensen die daar recht op hebben een uitkering krijgen. Misbruik van uitkeringsgelden willen we zo veel mogelijk voorkomen en beperken. Handhaving maakt deel uit van al onze reguliere werkzaamheden. Het is een verantwoordelijkheid van alle bedrijfsonderdelen, die in alle processen verweven is. Op basis van data‑analyse zijn we steeds beter in staat om risicoprofielen op te stellen. Hiermee kunnen we gerichter controleren en handhaven, zowel preventief als repressief. Door data te combineren met kennis vanuit de gedragswetenschap kunnen we de juiste interventie op het juiste moment inzetten. We doen doorlopend onderzoek naar nieuwe fraudefenomenen en de ontwikkeling hiervan. We hebben een poortwachtersrol voor de sociale zekerheid. Dat vraagt van ons dat we elke keer opnieuw keuzes maken in de balans tussen dienstverlening, controle, handhaving en geld.

Op 7 maart 2019 heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) 3 uitspraken gedaan over 3 herzieningsverzoeken van boetes. De CRvB heeft hierbij richtlijnen gegeven voor de behandeling van verzoeken om herziening van boetes die zijn opgelegd onder het regime van de Wet handhaving en aanscherping sanctiebeleid SZW‑wetgeving en het Boetebesluit socialezekerheidswetten, beide in werking getreden op 1 januari 2013. Het gaat hierbij om boetes die zijn opgelegd in de periode van 1 januari 2013 tot en met 12 oktober 2014. Naar aanleiding van de uitspraken is er nauw overleg geweest tussen UWV, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Hierbij zijn 4 scenario’s uitgewerkt. De minister heeft gekozen voor het scenario dat uitgaat van herziening op verzoek, waarbij de betrokken uitkeringsgerechtigden wel persoonlijk worden benaderd.

Preventieve handhaving

We zien dat een groeiende groep burgers moeite heeft met de steeds complexere regels. Voor UWV wordt het steeds belangrijker om hen te helpen en om onderscheid te maken tussen een foutje en een overtreding. We leggen zo helder mogelijk uit wat de regels en plichten zijn en wat burgers van ons mogen verwachten. We informeren hen via campagnes, verbeteren het gebruikersgemak van onze onlinedienstverlening en verzenden automatische berichten om mensen op hun verplichtingen te attenderen. We kijken daarbij nadrukkelijk naar de mogelijkheden om gedragsinzichten toe te passen. Zo hebben we bijvoorbeeld onderzocht waarom klanten zonder afmelding niet verschijnen op afspraken met UWV‑medewerkers. We hebben naar aanleiding hiervan een aantal gedragsinterventies op het gebied van nalevingsgedrag, registratiegedrag en werkzoekgedrag ontwikkeld die we nu uitwerken en daarna op een aantal kantoren in gebruik zullen nemen om een effectmeting te kunnen uitvoeren. Ook onderzoeken we hoe UWV het best met klanten kan communiceren om de naleving van diverse verplichtingen te bevorderen. Hiervoor zijn in het eerste kwartaal van 2019 verschillende, op basis van gedragsinzichten opgestelde teksten getest onder het UWV‑klantpanel. In het tweede kwartaal van 2019 komen de resultaten van deze test beschikbaar.

Klanten zullen sneller en beter de regels naleven als ze de pakkans groot achten. Het ministerie van SZW laat jaarlijks onderzoek uitvoeren naar de kennis van uitkeringsgerechtigden over de plichten waaraan ze moeten voldoen en de kans dat UWV overtredingen detecteert. Uit het onderzoek over 2018 blijkt dat vooral WW’ers (96%) en mensen met een Ziektewet‑uitkering (93%) zeer goed op de hoogte zijn van hun plichten. Bij uitkeringsgerechtigden voor de WAO (90%), WIA (86%) en Wajong (79%) ligt dat cijfer iets lager. Ook blijkt dat uitkeringsgerechtigden de pakkans verschillend inschatten: dit varieert van 61% bij Wajongers tot 78% bij WW’ers.

Risicomanagement

Er zijn steeds meer data beschikbaar en met data‑analyse kunnen we fraude effectiever bestrijden. We zetten data‑analyse in voor het identificeren van individuen die mogelijk fraude plegen, maar ook om risicoprofielen op te stellen die ons inzicht geven in de vraag welke klanten relatief meer geneigd zijn om de regels te overtreden. Vervolgens kunnen we daarop gerichte preventieve of repressieve interventies inzetten. Ten slotte zetten we data‑analyse in om kennis te vergaren over fraudefenomenen waartegen we, samen met ketenpartners en het ministerie, in actie kunnen komen. Dat doen we bijvoorbeeld bij de onderzoeken naar fraude door tussenpersonen, fictieve inkomstenverhoging voor de WIA‑aanvraag en wijziging van de inkomstenverhouding om in aanmerking te komen voor een WW‑uitkering.

We hebben in 2018 geïnvesteerd in verdere verbetering van het risicomanagement. Er zijn 4 onderzoeks- en analyseteams gestart die in samenwerking met de betrokken divisies zo veel mogelijk risico’s inventariseren en monitoren. 2 onderzoeken, naar het met terugwerkende kracht opvoeren van een dienstverband in de polisadministratie door werkgevers, zijn inmiddels afgerond. Door risico- en datagestuurd te handhaven, zijn we minder afhankelijk van meldingen van bijvoorbeeld burgers of bedrijven. Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar een platform waarop we risicoprofielen kunnen gebruiken in de primaire klantprocessen. Met behulp van zo’n platform kunnen we risicoprofielen structureel en duurzaam exploiteren. Het vooronderzoek wees uit dat hiervoor een specialistisch platform gebouwd moet worden. Begin 2019 is besloten allereerst te beginnen met optimalisatie van de huidige tooling, waarna in fases vervolgens doorontwikkeld kan worden naar een specialistisch platform.

In relatie tot de met de minister van SZW afgesproken maatregelen rond WW‑fraude wordt toegewerkt naar een jaarlijkse signaleringsbrief. In het verlengde daarvan werken we samen met het ministerie van SZW aan een verdere professionalisering en verbetering van ons huidige afwegingskader. Met het afwegingskader dat daaruit voortvloeit, zullen we de geïdentificeerde frauderisico’s gezamenlijk beter kunnen wegen en prioriteren, zodat we vervolgens heldere beleidskeuzes kunnen maken over de inzet van mensen en middelen voor de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van uitkeringen en subsidies. Dit integraal afwegingskader is naar verwachting eind 2019 gereed. We identificeren potentiële thema’s voor het integraal afwegingskader met behulp van datagedreven signalen. We breiden daarom onze capaciteit voor datagestuurd handhaven uit. We zijn in februari gestart met een succesvolle wervingscampagne voor inspecteurs en themaonderzoekers. Er reageerden circa 850 sollicitanten. In mei zijn 46 nieuwe medewerkers aangenomen die we na hun opleiding kunnen inzetten.

Repressieve handhaving

Wie een uitkering ontvangt, heeft ook plichten. Bijvoorbeeld de inspanningsplicht om actief te zoeken naar werk, en de inlichtingenplicht om relevante wijzigingen tijdig en volledig aan ons door te geven. UWV controleert met bestandsvergelijkingen, telefonische controles en huisbezoeken of uitkeringsgerechtigden zich aan de regels houden. Zo niet, dan moeten ze het te veel ontvangen bedrag terugbetalen. Daarbovenop kan een boete of waarschuwing worden opgelegd. Ook kunnen we aangifte doen bij het Openbaar Ministerie voor een strafrechtelijke afdoening.

Bepaalde vormen van fraude en regelovertreding reiken over de landsgrenzen heen. De controlemogelijkheden voor Nederlandse uitvoeringsorganisaties zijn in het buitenland beperkt. UWV en het ministerie van SZW bekijken de mogelijkheden om de controlebehoefte op de rechtmatigheid van de uitkeringen in te passen in (bilaterale) verdragen en verordeningen. Het Internationaal Bureau Fraude‑informatie (IBF) en het Interventieteam Buitenland (ITB) dragen gezamenlijk bij aan de bestrijding van grensoverschrijdende fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik van sociale zekerheid. Het IBF wisselt daarbij ook informatie uit met buitenlandse socialezekerheidsinstanties. Om gemeenten in staat te stellen onderzoek naar vermogen en inkomen in het buitenland zo professioneel mogelijk aan te pakken, heeft het samenwerkingsverband Onderzoek Vermogen Buitenland de handreiking Onderzoek naar verzwegen inkomen en vermogen in het buitenland uit 2011 volledig vernieuwd. In dit samenwerkingsverband participeren naast UWV ook de SVB, VNG, Divosa, de Beroepsvereniging voor Klantmanagers (BVK) en het ministerie van SZW.