Risicobeheersing
Risicomanagement zien we als een belangrijk instrument om onzekerheden voor het realiseren van onze doelstellingen vroegtijdig te signaleren en hier op gepaste wijze op te anticiperen en maatregelen te nemen om deze onzekerheden te beheersen. Daardoor kunnen we beter invulling geven aan onze maatschappelijke rol en onze ambities realiseren.
Voor de ontwikkeling van risicomanagement heeft UWV in 2026 drie speerpunten:
-
De kwaliteit van het risicomanagementproces binnen de gehele organisatie monitoren en waar nodig verbeteren.
-
Het (verder) ontwikkelen en implementeren van risicomanagement, passend bij de nieuwe werkwijze in de Verandermotor en de daarbij behorende kwartaalsturing.
-
Verdieping van risicomanagement op operationeel niveau, binnen onder andere de uitvoering en processen. Dit heeft sterke raakvlakken met kwaliteitsmanagement en het programma Kwaliteit op orde.
We hebben in de eerste vier maanden van 2026 hieraan aandacht gegeven, met de focus op het tweede en derde speerpunt. Voor het tweede speerpunt hebben we met de eerste fase van de realisatie van de Verandermotor in de vorm van het Value Management Office (VMO) risicomanagement van de UWV‑toprisico’s onderdeel gemaakt van de kwartaalsturing. De hierin met lean businesscases voorgestelde veranderingen worden mede beoordeeld op hun mogelijke bijdrage aan het beperken van toprisico’s en worden vervolgens betrokken in de afweging welke veranderingen prioriteit (en dus mensen en middelen) krijgen in het komende kwartaal.
In het derde speerpunt komen kwaliteit en risicomanagement samen in het programma Kwaliteit op orde. De afgelopen maanden hebben we gewerkt aan een methodiek om risico’s in de operationele processen in kaart te brengen en per proces tot een risicocontrolematrix te komen. Deze werkwijze wordt nu bij enkele organisatieonderdelen getest om UWV‑breed tot een standaardwerkwijze te komen en dit samen met de Verandermotor te gaan uitrollen voor alle processen. In het tweede kwartaal verwachten we nog bezig te zijn met het testen van de werkwijze om tot een goed werkende en gedragen methodiek te komen. Met het in kaart brengen van de procesrisico’s geven we ook invulling aan het eerste speerpunt bij de organisatieonderdelen die directe dienstverlening aan cliënten verlenen.
Een onderdeel van het beleid is ook de bepaling van de risicobereidheid van UWV. Hiermee geven we aan hoeveel risico we op specifieke thema’s acceptabel vinden. We hebben die op de volgende manier opnieuw vormgegeven:
Tabel Risicobereidheid
|
Risicocategorie |
Risicobereidheid |
Toelichting |
|
Strategisch |
Voorzichtig (3) |
Voor thema’s als innovatie en vernieuwing van onze dienstverlening zijn we bereid meer risico te accepteren, omdat we anders stagneren in de huidige status en we het belangrijk vinden om onze dienstverlening te blijven optimaliseren nu en in de toekomst. |
|
Governance en compliance |
Beperkt (2) |
We spannen ons in om te voldoen aan de geldende wet‑ en regelgeving voor de bedrijfsvoering (dus wetgeving die de cliënten niet direct raakt in de dienstverlening). De governance volgt de strategie van UWV. |
|
Financieel |
Beperkt (2) |
We streven naar een solide financiële positie, waarbij we zorgen voor ruimte om projecten uit te voeren die onze dienstverlening verbeteren. Hierbij zijn we ons continu bewust dat we omgaan met publieke middelen en verantwoorden we ons transparant over de ingezette middelen. |
|
Operationeel |
Avers (1) |
De dienstverlening van UWV is zijn bestaansrecht en we zorgen voor een continu beschikbare en kwalitatief hoogwaardige dienstverlening. We willen risico’s op het verstoren van de dienstverlening of de kwaliteit daarvan minimaliseren. Misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen wordt onderzocht en waar mogelijk voorkomen. We voldoen aan de geldende wet- en regelgeving met betrekking tot de uitvoering en herkennen mogelijkheden om wet- en regelgeving te vereenvoudigen. We ondersteunen onze cliënten en leveren maatwerk voor cliënten in de knel waar we zorgvuldig kijken naar alle mogelijkheden binnen de wetgeving. |
Toprisico’s UWV
In onderstaand overzicht zijn de tien toprisico’s van UWV opgenomen. De figuur laat per risico de huidige status van het nettorisico zien met daaronder de vastgestelde risicobereidheid van dit risico. Hiermee geven we aan hoeveel risico we op specifieke thema’s acceptabel vinden. Aan alle toprisico’s hebben we een eigenaar toegewezen die zorgdraagt voor de beheersing van dat risico in relatie tot de risicobereidheid. In alle gevallen is het nettorisico groter dan de vastgestelde risicobereidheid. Dit krijgt extra aandacht van de raad van bestuur en in de jaarplannen voor 2026 van de UWV‑organisatieonderdelen. Gedurende het jaar zullen we dit actief blijven volgen. De voortgang rapporteren we in onze interne kwartaalrapportages. Dit hebben we ook in de eerste kwartaalrapportage van 2026 gedaan. Daarnaast hebben we een Kwaliteit- en risicocomité (KRC) opgericht voor een frequente en actieve dialoog tussen de eerste en tweede lijn over de risicobeheersing.
Figuur Toprisco’s (netto) vergeleken met risicobereidheid
De omvang van de toprisico’s (het huidige nettorisico) is de eerste maanden van 2026 niet afgenomen. Dit betekent dat de getroffen beheersmaatregelen nog geen effect hebben gehad op deze risico’s.
Vier toprisico’s worden afgedekt door speerpunten van UWV voor 2026 en de activiteiten hierop worden elders in dit verslag besproken:
-
In paragraaf Verandermotor is de voortgang op de Verandermotor besproken. Dit laat zien wat er wordt gedaan om het UWV‑verandervermogen te verhogen en daarmee toprisico 1 te beperken.
-
In paragraaf Meer zekerheid over inkomen is de voortgang op de sociaal‑medische dienstverlening opgenomen (toprisico 3) en van de WIA‑herstelorganisatie (toprisico 7).
-
In paragraaf Integere beheersbare bedrijfsvoering in control is de voortgang op het programma Kwaliteit op orde en daarmee de werking van het kwaliteitsmanagementsysteem weergegeven (toprisico 9).
Compliance
UWV heeft als publieke organisatie allerlei wettelijke verplichtingen. Het is van groot belang dat we aan deze verplichtingen voldoen en dat we dat ook kunnen laten zien. Hierbij gaat het niet alleen om verplichtingen bij de uitvoering van onze wettelijke taken, maar juist ook om andere wetten waaraan UWV als organisatie moet voldoen. Een uniforme en gestructureerde werkwijze voor compliance aan die laatstbedoelde wetten helpt ons om hieraan te voldoen.
We hebben als speerpunten voor 2026 geformuleerd:
-
het uniformeren van rapportagestructuren over compliance binnen UWV, in lijn met wet- en regelgeving;
-
de compliance-eisen UWV-breed, tot op medewerkersniveau, verankeren.
In 2024 hadden we een lijst met wettelijke kaders opgesteld waarvoor risicotoetsen moesten worden uitgevoerd. Die zijn in 2024 en 2025 uitgevoerd. Daarbij is gekeken welke risico’s we lopen en welke maatregelen zijn getroffen. Op basis van deze analyse hebben alle regiehoudende organisatieonderdelen, indien van toepassing, acties geformuleerd op eventuele kwetsbaarheden. Dit heeft onder meer geleid tot een betere structuur in de beheersing door regiehouders en strakke opvolging van de lopende verbeteracties. UWV gebruikt een risicogerichte benadering, waarbij de grootste risico’s de meeste aandacht hebben ontvangen. Dit heeft geleid tot een betere beheersing van enkele (potentiële) risico’s. Toch realiseren we ons dat het een leerproces is en dat we ons moeten blijven ontwikkelen.
In aanvulling op de risicotoetsen hebben we de informatiestromen van zakelijke cliënten gemonitord om financiële belangenverstrengeling te beheersen of zelfs te voorkomen. Dit heeft geleid tot enkele aanbevelingen aan het Compliance Comité. Op verzoek van het comité zal Bureau Integriteit een versteviging van de regels voorstellen en onderzoeken welke beheersmaatregelen nodig zijn.
De regiehoudende onderdelen rapporteren over de status van de (wettelijke) kaders onder hun verantwoordelijkheid via de kwartaalrapportages. In deze rapportages wordt ook gerapporteerd over eventuele verbeteracties. Op basis hiervan is een totaalbeeld opgesteld voor de directeur Financieel Economische Zaken (FEZ), die stelselverantwoordelijk is voor compliance, het Compliance Comité en de raad van bestuur. Het Compliance Comité heeft de directeur FEZ geadviseerd over mogelijke bijsturing en opvolging.