Integere beheersbare bedrijfsvoering in control
Om cliënten te geven waar ze recht op hebben, zorgen we voor een structurele verbetering van de kwaliteitscontroles en voor verbeterde sturing op kwaliteit. Ook bekijken we hoe we de kwaliteit van onze uitvoering van de verschillende wetten structureel kunnen verbeteren.
Bij deze verbeterslag maken we gebruik van het externe onderzoek dat we hebben laten uitvoeren naar de werking van ons kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) en van de uitkomsten van het onderzoek dat de Algemene Rekenkamer op verzoek van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft uitgevoerd. In 2025 hebben we de beschikbare informatie geanalyseerd om de kwaliteit van ons handelen structureel te verbeteren. Hiermee zijn we het programma Kwaliteit op orde gestart om op structurele wijze de gevonden verbeterpunten voor ons KMS op te lossen. In dit programma volgen we de aanbevelingen uit de beide rapporten en uit onze interne toetsen op. Zo werken we aan structurele kwaliteitsverbetering om fouten te voorkomen, beter zichtbaar te maken en er lessen uit te trekken. Daarbij zoeken we nadrukkelijk de samenwerking met het ministerie van SZW zodat signalen uit de uitvoering ook de juiste (politieke) urgentie krijgen.
In deze paragraaf lichten we toe hoe UWV werkt aan een integere en beheersbare bedrijfsvoering. We starten met de structurele verbetering van kwaliteitsbeheersing via het programma Kwaliteit op orde en de inrichting van sturing, kaders en verantwoording. Daarna gaan we in op bredere ontwikkelingen in kwaliteitsmanagement, gevolgd door maatregelen om de maatschappelijke en digitale weerbaarheid te versterken. Tot slot komen de thema’s informatiebeveiliging, data‑ethiek, AI en de modernisering van het IT‑landschap aan bod.
Programma Kwaliteit op orde
UWV is het programma Kwaliteit op orde in november 2025 gestart, met als doel om een goed en uniform zicht te krijgen op de kwaliteit van de dienstverlening en om een goed werkende plan‑do‑check‑actcyclus (pdca‑cyclus) in te richten om aantoonbaar de kwaliteit van de dienstverlening continu te verbeteren. In 2026 worden, in overleg met het ministerie van SZW, UWV‑brede kwaliteitsdefinities, normen en meetmethodes ontwikkeld, die zich doorvertalen naar andere uniforme kaders. In 2027 volgt de implementatie binnen de organisatieonderdelen.
Inmiddels zijn belangrijke stappen gezet. Het UWV-brede beheersingsraamwerk is gedefinieerd en er is per organisatieonderdeel een nulmeting uitgevoerd van de huidige kwaliteitssystematiek. Daarmee is het vertrekpunt voor verbetering bepaald. Daarnaast worden kwaliteitsdefinities en kwaliteitsnormen geconcretiseerd. We stellen de andere kaders (waaronder verantwoordelijkheden eerste, tweede en derde lijn, normen en rapportages, procesbeheersing en verbeterregister als onderdeel van signaalmanagement) gefaseerd vast. Ook is een Kwaliteits- en Risicocomité ingericht, dat onder voorzitterschap van een lid van de raad van bestuur periodiek de kwaliteit van dienstverlening en de ontwikkeling van de implementatie van het beheersingsraamwerk monitort. Hiermee is de bestuurlijke aandacht voor het thema kwaliteit versterkt en geborgd.
De resterende maanden van 2026 staan in het teken van de verdere ontwikkeling van de kwaliteitskaders, net als de voorbereiding op brede implementatie in 2027, met aandacht voor verschillen in volwassenheid tussen organisatieonderdelen en het versterken van sturing op kwaliteit.
Overige ontwikkelingen kwaliteitsmanagement
Ook buiten het programma Kwaliteit op orde worden activiteiten uitgevoerd om de kwaliteit van dienstverlening te verbeteren en risico’s beter te beheersen. Doordat de organisatieonderdelen zich dit jaar uitgebreider verantwoorden over de kwaliteit van dienstverlening dan voorheen, ontstaat er meer inzicht in de kwaliteitsstand en welke kwaliteitsmaatregelen wenselijk zijn. Deze rapportages moeten de komende periode verder worden verbeterd.
Maatschappelijke weerbaarheid
Wij willen een betrouwbare uitvoerder zijn die ook bij calamiteiten en crises blijft bijdragen aan de bestaanszekerheid van onze cliënten. Daarom werken we voortdurend aan onze weerbaarheid door gerichte maatregelen te treffen, continuïteitsplannen te verbeteren en periodiek te oefenen en te testen. Gezien de actuele ontwikkelingen wereldwijd is het verder verhogen van de weerbaarheid noodzakelijk.
In lijn met het plan van aanpak Continuïteit en leveringszekerheid uitkeringen van het ministerie van SZW en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie heeft UWV in de eerste maanden van 2026 een strategische notitie Weerbaarheid met het ministerie van SZW gedeeld over een plan hoe UWV zijn organisatorische en technische weerbaarheid wil verhogen. Dit plan bevat ook een tijdspad voor de uitvoering en een overzicht van de benodigde capaciteit. UWV hanteert hierin een risicogestuurde aanpak gericht op het beschermen van de kerntaken tegen mogelijke cyber warfare. De continuïteitsdreigingen (zoals cyber warfare, desinformatie, sabotage en conventionele oorlogsvoering) zijn in lijn met die uit het crisiskader genoemd in het plan van aanpak van het ministerie van SZW.
Voor het betaalproces en de leveringszekerheid van uitkeringen is een noodproces in de laatste fase van implementatie. Ook werkt UWV aan het paraat houden en verbeteren van zijn crisisorganisatie. Een herziene structuur van de crisisteams is voorbereid in aansluiting op de Verandermotor. Voor sociaal‑medische dienstverlening is de nieuwe crisisstructuur per 1 mei 2026 van kracht gegaan, de overige onderdelen volgen in de tweede en derde fase van de Verandermotor. Daarnaast loopt er een traject om tijdens reguliere dienstverlening én tijdens crises de minimaal noodzakelijke bezetting paraat te hebben, de zogeheten skeletoncrew. Verder hebben we de ketenafhankelijkheden van de kritieke diensten van UWV in kaart gebracht.
Het ministerie van SZW heeft aangegeven de Noodwet Arbeidsvoorziening te willen moderniseren. Deze noodwet stamt uit 1971 en geeft UWV een rol in de arbeidsvoorziening ten tijde van oorlog of buitengewone omstandigheden. UWV werkt in nauwe samenwerking met het ministerie aan deze modernisering. De verwachting is dat we in de tweede helft van 2026 de conceptwetsteksten gereed hebben en er een uitvoeringstoets kan worden uitgevoerd.
UWV streeft naar een integere beheersbare bedrijfsvoering die in control is, met als gevolg een veilige, betrouwbare en continue dienstverlening voor de cliënt. Om hier invulling aan te geven voegen we onder andere raamwerken, analyses en monitoring samen in één tool. Door het proces daarmee te faciliteren heeft UWV altijd toegang tot juiste en tijdige sturingsinformatie. Hiermee worden onder meer integraal risicomanagement (enterprise risk management, ERM), kwaliteitsmanagement, compliance, informatiebeveiligingsmanagement, privacymanagement en businesscontinuïteitsmanagement (BCM) onderdeel van deze integrale tool.
Ten slotte worden bewustwordingsactiviteiten ontwikkeld om meer aandacht te geven aan het thema weerbaarheid binnen de organisatie. Daarbij is het uitgangspunt om weerbaarheid onderdeel te maken van de organisatiecultuur en het bewustzijn binnen de gehele organisatie op dit gebied te verhogen. Vanaf het tweede kwartaal van 2026 wordt onder andere deelgenomen aan de internationale Business Continuity Awareness Week en volgen communicatieacties om medewerkers weerbaarder te maken.
Verantwoorde inzet van algoritmen, zorgvuldige omgang met persoonsgegevens en informatiebeveiliging
We vinden het belangrijk dat cliënten, werkgevers en partners erop kunnen vertrouwen dat we veilig en zorgvuldig met persoonsgegevens en informatie omgaan, dat de inzet van algoritmes niet leidt tot ongelijke behandeling en dat dit gebeurt volgens de hoogste standaarden. Dat begint bij het voldoen aan wettelijke kaders. We zetten ons in om data en informatie in processen en informatiesystemen adequaat te beveiligen in lijn met geldende wet- en regelgeving en verplichte kaders, zoals de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Vanaf 2026 hebben we ons toetsingskader uitgebreid, zodat er ook wordt getoetst op de maatregelen voor de BIO2 en op eisen uit de Cbw en de AVG. We hebben in de aanpak Informatiebeveiliging en privacy (IB&P‑)compliancetoetsing uitgewerkt welke maatregelen minimaal per beschikbaarheids-, integriteits- en vertrouwelijkheidsscore (BIV) moeten worden getoetst. Hiervoor baseren we ons op de door organisatie bepaalde BIV‑classificaties. Daarbij wordt de nadruk gelegd op onze meest kritieke processen en systemen. Parallel loopt er een traject voor uniform IB&P‑risicomanagement en hebben we de IB&P‑compliancemijlpalen herijkt. Met het opgeleverde Thematisch beleid IB&P in Leveranciersrelaties kunnen de organisatieonderdelen op uniforme wijze maatregelen treffen voor leveranciers- en ketenrisico’s. Dit levert ook een belangrijke bijdrage aan de Cbw‑compliance. Verbeteracties worden behandeld volgens de uniforme IB&P‑risicomanagementmethodiek. We hebben begin 2026 een analyse uitgevoerd op de beleidsgaps op de BIO2 en Cbw. Deze worden in de bestaande pdca‑cyclus voor het actueel houden van beleid opgepakt. We hebben het thematisch beleid voor doorgifte en de handleiding voor het uitvoeren van datatransfer impactassessments afgerond.
Verantwoorde AI-inzet
AI biedt UWV kansen om de dienstverlening aan cliënten, werkgevers en partners te verbeteren, te versnellen en te vereenvoudigen. UWV kiest daarbij bewust voor een zorgvuldige aanpak: AI moet medewerkers ondersteunen, publieke waarden versterken en passen binnen kaders voor privacy, security, uitlegbaarheid en menselijke maat.
Sinds 2024 werkt UWV met een centraal strategisch kernteam AI. In 2026 wordt dit verder uitgebouwd tot een AI‑ecosysteem. Dit ecosysteem moet zorgen voor centrale regie, duidelijke spelregels en een gecontroleerde doorstroom van experiment naar productie en beheer.
In de eerste vier maanden van 2026 zijn concrete resultaten bereikt. Het AI‑beleid en de AI‑toets zijn opgeleverd. Met de or‑werkgroep AI is afgestemd hoe AI‑pilots verantwoord kunnen worden vormgegeven. Daarnaast loopt een pilot met een door UWV ontwikkelde kennisassistent voor handboeken bij twee organisatieonderdelen. Ook is de voorbereiding gestart voor een pilot Spraak‑naar‑tekst‑naar‑samenvatten met verzekeringsartsen, op basis van een Nederlandse oplossing. Verder is de pilot met Le Chat van Mistral afgerond en zijn de geleerde lessen meegenomen in het vervolg. De voorbereiding van de Microsoft Chat Web‑pilot in mei is gestart. UWV werkt daarnaast samen met andere overheidsorganisaties, onder andere via de Futureproof AI Impact Acceleration Challenge van TNO, met focus op digitale soevereiniteit en duurzaamheid.
Parallel zijn strategische initiatieven voorbereid die richting geven aan de volgende fase, zoals de voorbereiding voor een AI‑hackathon, ontwikkeling van een GreenOps‑dashboard voor inzicht in AI‑gebruik en energieverbruik, onderzoek naar synthetische data en robotica, het bouwen van een GenAI gateway voor Europese opensourcemodellen en de verdere ontwikkeling van een soevereine kennisassistent voor SharePoint.
Werken aan een toekomstvast IT-landschap
De kern van de aanpak blijft om AI te benutten waar ze waarde toevoegt, maar alleen binnen duidelijke kaders, met menselijke regie en gecontroleerde opschaling.
We zetten verdere stappen in het uitzetten van verouderde (legacy)systemen en moderniseren van het IT‑landschap van UWV; een omvangrijk, complex en meerjarig proces. De noodzaak tot modernisering wordt gedreven door een combinatie van technische en functionele veroudering, maar ook contractuele verplichtingen en periodieke heraanbestedingen zijn aanleiding voor vernieuwing. Programma’s en projecten in het veranderportfolio bevinden zich in verschillende stadia van uitvoering. We werken met resultaatindicatoren om de impact van ons veranderportfolio kortcyclisch te monitoren en waar nodig bij te sturen. Dit gebeurt via kwartaalsturing waarin we bekijken in hoeverre activiteiten bijdragen aan realisatie van onze ambities en doelen.
In de eerste vier maanden van 2026 is de focus gelegd op het doorlopend op orde houden van het fundament door het gunnen en implementeren van noodzakelijke contracten, waaronder voor werkplekkenhardware en printerdienstverlening. We zijn gestart met het programma Oracle EcoSysteem Modernisatie (OESM) om een structurele en duurzame oplossing te bieden voor de steeds complexere licentiepositie van UWV met betrekking tot Oracle‑producten. Hoewel de gewenste ontwikkelingsrichting een cloudoplossing is vanwege een gunstigere en beter beheersbare licentiepositie, heeft de toegenomen soevereiniteitsdiscussie geleid tot een heroverweging van het cloudmodel. De keuze viel daarbij op een cloud‑at‑customeroplossing (een hybride model waarbij de moderne infrastructuur en diensten van een openbare cloudprovider in ons eigen fysieke datacenter worden geplaatst, in plaats van binnen een Amerikaanse leverancierscloud) in 2026. In het tweede kwartaal gaat de implementatie hiervan van start.
Daarnaast blijven we stappen zetten op het gebied van digitale autonomie en soevereiniteit. We moeten hierbij de juiste balans vinden tussen het behouden van de kwaliteit en continuïteit van onze dienstverlening aan burgers en bedrijven, en het versterken van onze digitale weerbaarheid. Dit vraagt om realisme: we opereren in een context van onzekerheid. Ook vraagt het vernieuwen van legacyomgevingen en het versterken van informatiebeveiliging veel aandacht. In combinatie met de taakstellingen die moeten worden gerealiseerd, zullen we duidelijke keuzes moeten maken. De uitwerking van de beste aanpak kost tijd, maar als we het verstandig aanpakken kan soevereiniteit ook een goede bijdrage leveren aan bijvoorbeeld veiligheid en kostenverlaging. Intern maken we digitale soevereiniteit onderdeel van een praktisch en bestuurlijk afwegingskader dat helpt om de continuïteit, betrouwbaarheid en uitlegbaarheid van de publieke taak te waarborgen, ook onder veranderende geopolitieke en technologische omstandigheden. In de periode van het tweede tot en met vierde kwartaal van 2026 voeren we een soevereiniteitsmaturityscan uit en zetten we een aantal kortetermijnacties uit, die zijn toegespitst op het verminderen van risico’s die voortkomen uit digitale afhankelijkheden en het structureel borgen van digitale soevereiniteit binnen de bestaande governance.
Dataverwerking van UWV
De opvolging van de bevindingen uit de rapportage van algemene IT‑beheersmaatregelen 2025 maakt deel uit van de UWV‑brede Verbeteraanpak gegevensverwerking SUWI. Prioriteit voor 2026 zijn de beheermaatregelen op het gebied van logische toegangsbeveiliging. Een monitoringtool wordt ingezet voor het actief monitoren en opvolgen van de geconstateerde tekortkomingen. Daar waar tekortkomingen niet direct opgevolgd kunnen worden en/of UWV‑breed opgepakt moeten worden, gebeurt dat in projecten en initiatieven (Verandermotor). Een voorbeeld hiervan is het project Identity and Access Management.